ผลิตภัณฑ์สมุนไพร (ยาพอกตา-ยาพอกเข่า)
ผลิตภัณฑ์สมุนไพร
(ยาพอกตา-ยาพอกเข่า)
โดยวิทยาลัยชุมชนตาก
ยาพอกตา และยาพอกเข่า(สูตรร้อน) ซึ่งเป็นสูตรเฉพาะที่ใช้ในสถานพยาบาลฯ โดยการนำสมุนไพรในท้องถิ่นมาปรุงด้วยกรรมวิธีการผลิตด้วยศาสตร์แพทย์แผนไทย โดยแพทย์แผนไทยของสถานพยาบาลปรุงและผลิตในห้องผลิตสมุนไพรของทางสถานพยาบาลฯ
ความเป็นมา
วิทยาลัยชุมชนตากจัดการศึกษาด้านสุขภาพตั้งแต่ปี พ.ศ.2549 โดยมีแนวคิดในการสร้างเขื่อนสุขภาพหรือ “Health Dam” เพื่อสร้างความมั่นคงด้านสุขภาพและเศรษฐกิจให้กับชุมชน ได้ดำเนินพันธกิจสำคัญในการแก้ไขปัญหาสุขภาวะชายแดนและความเหลื่อมล้ำทางสาธารณสุขสำหรับประชากรกลุ่มเปราะบาง และกลุ่มชาติพันธุ์ในพื้นที่ชายแดนไทย-พม่า โดยมีการจัดการศึกษาหลักสูตรอนุปริญญาการแพทย์แผนไทย และอนุปริญญาสาธารณสุขชุมชน พร้อมทั้งจัดการศึกษาในหลักสูตรประกาศนียบัตรผู้ช่วยแพทย์แผนไทย 372 ชั่วโมง หลักสูตรฝึกอบรมนวดไทยเพื่อสุขภาพ 150 ชั่วโมง และนวดฝ่าเท้า 60 ชั่วโมง
วิทยาลัยชุมชนตากได้รับการรับรองจากสภาการแพทย์แผนไทยให้เป็นสถาบันถ่ายทอดความรู้ การฝึกอบรมในหลักสูตรวิชาชีพการแพทย์แผนไทย ครบทั้ง 4 ด้านได้แก่ ด้านเวชกรรมไทย ด้านเภสัชกรรมไทย ด้านผดุงครรภ์ไทยและด้านนวดไทย รวมทั้งได้รับการรองให้เป็นสถานบันฝึกอบรมในหลักสูตรผู้ช่วยแพทย์แผนไทย 372 ชั่วโมงด้วย
ปัจจุบัน (ปีการศึกษา 2568) หลักสูตรอนุปริญญาการแพทย์แผนไทย เป็นรุ่นที่ 15 และหลักสูตรอนุปริญญาสาธารณสุขชุมชนปัจจุบันรุ่นที่ 17 มีผู้สำเร็จการศึกษาไปแล้วจำนวนทั้งสิ้น 882 คน จากสถิติทั้งสองหลักสูตรมีผู้เรียนเดินทางมาจากต่างจังหวัดมาเรียนที่วิทยาลัยชุมชนตากจำนวนรวม 41 จังหวัด คิดเป็นร้อยละ53ของจังหวัดประเทศไทย
ความโดดเด่นหลักสูตรอนุปริญญาการแพทย์แผนไทยของวิทยาลัยชุมชนตากคือ ที่นี่มีสถานพยาบาลการแพทย์แผนไทย เป็นสถานที่เรียนและเป็นสถานที่ฝึกประสบการณ์วิชาชีพ มีห้องปฏิบัติการ ห้องผลิตยาสมุนไทยเพื่อให้นักศึกษาได้เรียนรู้จากสถานที่จริง อีกสิ่งที่เป็นจุดเด่นที่มีความแตกต่าง คือ นักศึกษาที่จบจากวิทยาลัยชุมชนตาก จะได้รับใบอนุปริญญาบัตรและยังจะได้ใบประกาศนียบัตรครบทั้ง 4 ด้านของศาสตร์แพทย์แผนไทย ได้แก่ด้านเวชกรรมไทย เภสัชกรรมไทย นวดไทยและผดุงครรภ์ไทย ซึ่งผู้เรียนสามารถนำใบประกาศนียบัตรทั้ง 4 ด้านไปสอบใบประกอบวิชาชีพแพทย์แผนไทยได้
ผลิตภัณฑ์สมุนไพร (ยาพอกตา-ยาพอกเข่า)
สถานพยาบาลการแพทย์แผนไทย วิทยาลัยชุมชนตากได้ผลิตยาพอกตา และยาพอกเข่า(สูตรร้อน) ซึ่งเป็นสูตรเฉพาะที่ใช้ในสถานพยาบาลฯโดยการนำสมุนไพรในท้องถิ่นมาปรุงด้วยกรรมวิธีการผลิตด้วยศาสตร์แพทย์แผนไทย โดยแพทย์แผนไทยของสถานพยาบาลปรุงและผลิตในห้องผลิตสมุนไพรของทางสถานพยาบาลฯ
ยาพอกตา
ยาพอกตาหรือการประคบดวงตาด้วยสมุนไพร เป็นศาสตร์ทางแพทย์แผนไทยและภูมิปัญญาชาวบ้านเป็นวิธีทางธรรมชาติเพื่อช่วยผ่อนคลายดวงตา ลดอาการเหนื่อยล้า ลดบวม หรือลดรอยคล้ำรอบดวงตา โดยจะใช้พอกหรือประคบบนเปลือกตาที่ปิดสนิท
สรรพคุณ
- ช่วยผ่อนคลายกล้ามเนื้อตาจากการจ้องหน้าจอคอมพิวเตอร์หรือสมาร์ทโฟนเป็นเวลานาน ช่วยลดอาการปวดกระบอกตาเหมาะสำหรับผู้ที่จ้องโทรศัพท์หรืออยู่หน้าคอมพิวเตอร์นานๆ
- ช่วยลดความดันในลูกตา ลดความเมื่อยล้าในตา
- ช่วยลดอาการปวดศีรษะและไมเกรนได้
- แก้ตาพร่า ตาลาย ตาแห้ง น้ำในตาน้อย
ส่วนประกอบ
- ผงฟ้าทะลายโจร
- ผงลูกกระดอม
- ผงบอระเพ็ด
- ไข่เป็ด (ใช้เฉพาะไข่ขาว)
อุปกรณ์
- ถ้วยสำหรับผสมยา
- ช้อนคนยา
- ผ้าก๊อซหรือสำลีแผ่น
วิธีทำ
- ผสมผงยาเข้าด้วยกัน แล้วผสมกับไข่ขาวเป็ด คนจนเป็นเนื้อเดียวกัน (ไม่ให้เหลวหรือข้นจนเกินไป)
วิธีใช้
- นำผ้าก๊อซหรือสำลีแบบแผ่นมาวางบนเปลือกตา จากนั้นนำสมุนไพรโปะบนสำลี ทิ้งไว้ประมาณ 20-30 นาที หรือจนยาแห้ง จึงเอาสำลีออก
ข้อควรระวัง
- ระวังอย่าให้เข้าตา
- ระวังในผู้แพ้สมุนไพร
- หากมีอาการปวดตา ตาแดง ตาอักเสบรุนแรง หรือมีอาการผิดปกติอื่น ๆ ควรปรึกษาจักษุแพทย์
ยาพอกเข่า (สูตรร้อน)
เป็นศาสตร์ทางแพทย์แผนไทยและภูมิปัญญาชาวบ้านที่นิยมใช้กันมากเพื่อบรรเทาอาการปวดเข่า ข้อเข่าเสื่อม เข่าบวม หรืออาการอักเสบจากการใช้งานและเล่นกีฬา โดยการใช้สมุนไพรที่มีฤทธิ์ระงับปวดและลดการอักเสบมาตำหรือบดแล้วพอกบริเวณหัวเข่า
สรรพคุณ
- ดูดลมในข้อช่วยลดอาการปวด ตึง และขัดบริเวณข้อเข่าลดอาการบวมและอักเสบของกล้ามเนื้อและเอ็นรอบ เข่ากระตุ้นการไหลเวียนโลหิตบริเวณข้อเข่า
- บรรเทาอาการปวดในข้อ
- บรรเทาอาการข้อเข่าเสื่อม
- เพิ่มการไหลเวียนของเลือด
- ช่วยลดอาการติดขัดของข้อ
- ลดอาการเกร็งของกล้ามเนื้อ เส้นเอ็น
ส่วนประกอบ
- ผงดองดึง
- แป้งข้าวเจ้า
- น้ำขิงคั้นสด
อุปกรณ์
- ถ้วยสำหรับผสมยา
- ช้อนคนยา
วิธีทำ
นำผงยาพอกผสมกับน้ำขิงคั้นสด คนให้เป็นเนื้อเดียวกัน (ไม่ให้เหลวหรือข้นจนเกินไป)
วิธีใช้
นำยาไปพอกบริเวณข้อที่รู้สึกปวดประมาณ 20-30 นาที หรือจนกว่ายาจะแห้ง แล้วเช็ดออกให้สะอาด
ข้อควรระวัง
- ห้ามพอกยาบริเวณที่เป็นแผลเปิด
- บริเวณผิวหนังที่มีการติดเชื้อหรือแผลเรื้อรัง
