วิทยาลัยชุมชนนราธิวาส : สืบสานศาสตร์พระราชาและพระราชดำริด้านศิลปาชีพ
สืบสานศาสตร์พระราชา
และพระราชดำริด้านศิลปาชีพ
โดยวิทยาลัยชุมชนนราธิวาส
ดำเนินงานภายใต้โครงการพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารพื้นถิ่นลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาที่เชื่อมโยงกับเศรษฐกิจฐานรากลงพื้นที่กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านเกษตรกรทะเลสาบ
ความเป็นมาและสินค้า
นราธิวาสเป็นอีกจังหวัดหนึ่งที่เป็นพื้นที่ทรงงานหลักของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง จากจังหวัดที่ประชากรยากจนจำนวนมากและมีข้อจำกัดทางกายภาพเรื่อง “ดินน้ำเปรี้ยว” เป็นอุปสรรคต่อเกษตรกรรม สมเด็จพระพันปีหลวงจึงทรงมีพระราชดำริส่งเสริมให้คนไทยในภูมิภาคต่าง ๆ ผลิตงานด้านศิลปหัตถกรรมเป็นอาชีพเสริม นอกเหนือจากการเกษตร ซึ่งเป็นอาชีพหลัก และต่อมาในปีพ.ศ. ๒๕๑๙ ทรงจัดตั้งมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ ในจังหวัดนราธิวาส ทรงเริ่มส่งเสริมการทอผ้า การจักสาน “กระจูด” จนเกิดเป็นกลุ่มศิลปาชีพที่สร้างรายได้มั่นคง ครอบคลุม 4 อำเภอในปัจจุบัน
วิทยาลัยชุมชนนราธิวาส ดำเนินบทบาทเป็นสถาบันการศึกษาเพื่อท้องถิ่นได้น้อมนำภารกิจสืบสานพระราชดำรินี้อย่างจริงจัง โดยมีกลไกสำคัญคือว่าที่ร้อยโท ดิลก ศิริวัลลภ กรรมการสภาวิทยาลัยผู้เคยปฏิบัติหน้าที่ล่ามภาษามลายูประจำพระองค์ ร่วมขับเคลื่อนพันธกิจนี้
วิทยาลัยนำแนวทางดังกล่าวมาขยายผลผ่านกระบวนการวิจัยและหลักสูตรพัฒนาทักษะเชิงพื้นที่ ผ่านการจัดการความรู้และงานวิจัยเชิงพื้นที่และทำหน้าที่เป็น “ศูนย์กลางการจัดการความรู้” มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2545 ซึ่งมีการบูรณาการงานวิจัยเชิงพื้นที่เข้ากับการจัดหลักสูตรฝึกอบรม เพื่อยกระดับผลิตภัณฑ์กระจูดให้มีความสร้างสรรค์และร่วมสมัย กระบวนการพัฒนาดังกล่าวเน้นการถอดรหัสอัตลักษณ์ชุมชนผสานเข้ากับนวัตกรรมการออกแบบ เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มและขยายฐานการตลาดสู่ระดับสากล พร้อมทั้งสร้างกลไกการเรียนรู้ที่ให้ชุมชนสามารถพึ่งพาตนเองได้ในระยะยาว อาทิ โครงการวิจัยการยกระดับผลิตภัณฑ์หัตถกรรมกระจูด: กรณีศึกษากลุ่มจักสานกระจูดจังหวัดนราธิวาส พ.ศ.2562, โครงการวิจัยการสำรวจผลิตภัณฑ์สร้างสรรค์จากกระจูดของชุมชนหัตถกรรมจักสานในพื้นที่จังหวัดนราธิวาส พ.ศ.2565, โครงการการศึกษาอัตลักษณ์ของชุมชนเพื่อนำมาพัฒนาผลิตภัณฑ์การท่องเที่ยว กรณีศึกษา ชุมชนท่องเที่ยววัดชลธาราสิงเห อำเภอตากใบ จังหวัดนราธิวาส พ.ศ.2566 และผลงานทางวิชาการเหล่านี้ไม่เพียงแต่ช่วยเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจ แต่ยังเป็นการธำรงไว้ซึ่งมรดกภูมิปัญญาเพื่อยกระดับพัฒนาคุณภาพชีวิตประชาชนและธำรงมรดกทางวัฒนธรรมของราษฎรในพื้นที่อย่างยั่งยืนสืบไป
โครงการวิจัยที่วิทยาลัยชุมชนนราธิวาสดำเนินการร่วมกับคณะมัณฑณศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ในปีพ.ศ.2565 ได้เปลี่ยนรูปแบบการสานแบบเดิม ๆ ที่ส่วนใหญ่เป็นกระเป๋า กระบุงที่ทุกคนสานเหมือนกัน ไปสู่รูปทรงใหม่ร่วมสมัย ที่ไม่เคยทำมาก่อน เช่นเฟอร์นิเจอร์ โคมไฟซึ่งมีราคาที่สูงกว่า ออกแบบลวดลายที่ทันสมัย นักวิจัยมาเปิดโลกใบใหม่ ท้าทายให้พัฒนางาน ด้วยความเข้าใจสีสัน การจัดลวดลายให้เข้ากับรูปแบบผลิตภัณฑ์ และสนใจความต้องการของตลาดมากขึ้น องค์ความรู้ที่เกิดจากงานวิจัยทำให้รู้จักสานผลิตภัณฑ์ใหม่ๆมียอดซื้อเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ จนมีนายนัสรูน ซิแต ประธานกลุ่มสานกระจูดโคกพะยอมได้รับยอดสั่งทำนกเงือกด้วยกระจูดเพื่อตกแต่งร้าน Dior Gold House เมื่อข่าวสามมิติไปสัมภาษณ์ออกโทรทัศน์ ก็กลายเป็นคนดังในจังหวัด ต่อมาในปีพ.ศ.2568 ความทราบถึง สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณรับนัสรูนให้ทำงานถวาย นัสรูนจึงกลายเป็นครูศิลปาชีพที่อายุน้อยที่สุด
