สถาบันวิทยาลัยชุมชนจัดตั้งตามนโยบายรัฐบาลในปีพ.ศ. 2545 โดยมีสถาบันในส่วนกลาง และมีวิทยาลัยชุมชน 20 แห่งใน 21 จังหวัด ทุกภาค ส่วนใหญ่อยู่ในจังหวัดชายแดนและประชาชนยากจน 16 แห่งไม่มีมหาวิทยาลัย อาจเป็นสถาบันอุดมศึกษาแห่งเดียวที่ประกาศจุดยืนว่าวิสัยทัศน์คือ ลดความเหลื่อมล้ำสร้างสรรค์ปัญญาที่จะนำไปสู่ความเข้มแข็งของชุมชน กล่าวคือมุ่งเน้นเติมเต็มโอกาสให้กลุ่มชนที่พลาดโอกาสในชีวิตไป