โดยวิทยาลัยชุมชนนราธิวาส
ดำเนินงานภายใต้โครงการพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารพื้นถิ่นลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาที่เชื่อมโยงกับเศรษฐกิจฐานรากลงพื้นที่กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านเกษตรกรทะเลสาบ
ความเป็นมาและสินค้า
นราธิวาสเป็นอีกจังหวัดหนึ่งที่เป็นพื้นที่ทรงงานหลักของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง จากจังหวัดที่ประชากรยากจนจำนวนมากและมีข้อจำกัดทางกายภาพเรื่อง “ดินน้ำเปรี้ยว” เป็นอุปสรรคต่อเกษตรกรรม สมเด็จพระพันปีหลวงจึงทรงมีพระราชดำริส่งเสริมให้คนไทยในภูมิภาคต่าง ๆ ผลิตงานด้านศิลปหัตถกรรมเป็นอาชีพเสริม นอกเหนือจากการเกษตร ซึ่งเป็นอาชีพหลัก และต่อมาในปีพ.ศ. ๒๕๑๙ ทรงจัดตั้งมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ ในจังหวัดนราธิวาส ทรงเริ่มส่งเสริมการทอผ้า การจักสาน “กระจูด” จนเกิดเป็นกลุ่มศิลปาชีพที่สร้างรายได้มั่นคง ครอบคลุม 4 อำเภอในปัจจุบัน
วิทยาลัยชุมชนนราธิวาส ดำเนินบทบาทเป็นสถาบันการศึกษาเพื่อท้องถิ่นได้น้อมนำภารกิจสืบสานพระราชดำรินี้อย่างจริงจัง โดยมีกลไกสำคัญคือว่าที่ร้อยโท ดิลก ศิริวัลลภ กรรมการสภาวิทยาลัยผู้เคยปฏิบัติหน้าที่ล่ามภาษามลายูประจำพระองค์ ร่วมขับเคลื่อนพันธกิจนี้
วิทยาลัยนำแนวทางดังกล่าวมาขยายผลผ่านกระบวนการวิจัยและหลักสูตรพัฒนาทักษะเชิงพื้นที่ ผ่านการจัดการความรู้และงานวิจัยเชิงพื้นที่และทำหน้าที่เป็น “ศูนย์กลางการจัดการความรู้” มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2545 ซึ่งมีการบูรณาการงานวิจัยเชิงพื้นที่เข้ากับการจัดหลักสูตรฝึกอบรม เพื่อยกระดับผลิตภัณฑ์กระจูดให้มีความสร้างสรรค์และร่วมสมัย กระบวนการพัฒนาดังกล่าวเน้นการถอดรหัสอัตลักษณ์ชุมชนผสานเข้ากับนวัตกรรมการออกแบบ เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มและขยายฐานการตลาดสู่ระดับสากล พร้อมทั้งสร้างกลไกการเรียนรู้ที่ให้ชุมชนสามารถพึ่งพาตนเองได้ในระยะยาว อาทิ โครงการวิจัยการยกระดับผลิตภัณฑ์หัตถกรรมกระจูด: กรณีศึกษากลุ่มจักสานกระจูดจังหวัดนราธิวาส พ.ศ.2562, โครงการวิจัยการสำรวจผลิตภัณฑ์สร้างสรรค์จากกระจูดของชุมชนหัตถกรรมจักสานในพื้นที่จังหวัดนราธิวาส พ.ศ.2565, โครงการการศึกษาอัตลักษณ์ของชุมชนเพื่อนำมาพัฒนาผลิตภัณฑ์การท่องเที่ยว กรณีศึกษา ชุมชนท่องเที่ยววัดชลธาราสิงเห อำเภอตากใบ จังหวัดนราธิวาส พ.ศ.2566 และผลงานทางวิชาการเหล่านี้ไม่เพียงแต่ช่วยเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจ แต่ยังเป็นการธำรงไว้ซึ่งมรดกภูมิปัญญาเพื่อยกระดับพัฒนาคุณภาพชีวิตประชาชนและธำรงมรดกทางวัฒนธรรมของราษฎรในพื้นที่อย่างยั่งยืนสืบไป
โครงการวิจัยที่วิทยาลัยชุมชนนราธิวาสดำเนินการร่วมกับคณะมัณฑณศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ในปีพ.ศ.2565 ได้เปลี่ยนรูปแบบการสานแบบเดิม ๆ ที่ส่วนใหญ่เป็นกระเป๋า กระบุงที่ทุกคนสานเหมือนกัน ไปสู่รูปทรงใหม่ร่วมสมัย ที่ไม่เคยทำมาก่อน เช่นเฟอร์นิเจอร์ โคมไฟซึ่งมีราคาที่สูงกว่า ออกแบบลวดลายที่ทันสมัย นักวิจัยมาเปิดโลกใบใหม่ ท้าทายให้พัฒนางาน ด้วยความเข้าใจสีสัน การจัดลวดลายให้เข้ากับรูปแบบผลิตภัณฑ์ และสนใจความต้องการของตลาดมากขึ้น องค์ความรู้ที่เกิดจากงานวิจัยทำให้รู้จักสานผลิตภัณฑ์ใหม่ๆมียอดซื้อเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ จนมีนายนัสรูน ซิแต ประธานกลุ่มสานกระจูดโคกพะยอมได้รับยอดสั่งทำนกเงือกด้วยกระจูดเพื่อตกแต่งร้าน Dior Gold House เมื่อข่าวสามมิติไปสัมภาษณ์ออกโทรทัศน์ ก็กลายเป็นคนดังในจังหวัด ต่อมาในปีพ.ศ.2568 ความทราบถึง สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณรับนัสรูนให้ทำงานถวาย นัสรูนจึงกลายเป็นครูศิลปาชีพที่อายุน้อยที่สุด
โดยวิทยาลัยชุมชนสงขลา
ดำเนินงานภายใต้โครงการพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารพื้นถิ่นลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาที่เชื่อมโยงกับเศรษฐกิจฐานรากลงพื้นที่กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านเกษตรกรทะเลสาบ
ความเป็นมา
กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านเกษตรกรทะเลสาบสงขลา ตำบลหัวเขา อำเภอสิงหนคร จังหวัดสงขลา มีสมาชิกกลุ่ม ประมาณ 20 คนร่วมตัวขึ้นจากการพัฒนาผลิตภัณฑ์ไข่ครอบจำหน่ายในชื่อ “ไข่ครอบแฝดสยาม” เป็นผลิตภัณฑ์ประมงพื้นบ้านที่เป็นอัตลักษณ์โดดเด่นในพื้นที่มาอย่างยาวนาน มีรายได้ต่อเนื่องทุกเดือน โดย กระบวนการทำผลิตภัณฑ์ไข่ครอบนี้ใช้ไข่เป็ดเป็นวัตถุดิบหลัก โดยใช้ส่วนของไข่แดงจากไข่เป็ดมาทำไข่ครอบ 100% จึงทำให้มีไข่ขาวเหลือใช้เป็นจำนวนมาก โดยเฉลี่ยเดือนละ 200-300 กิโลกรัม แม้สามารถจำหน่ายไข่ขาว ในตลาดชุมชน และคนรักษ์สุขภาพ ได้ในราคากิโลกรัมละ 30 บาท แต่ก็ยังมีเหลือจำนวนมาก
กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านเกษตรกรทะเลสาบสงขลาจึงสนใจที่ต้องการเพิ่มมูลค่าจากวัตถุดิบไข่ขาวให้สามารถสร้างรายได้เพิ่มให้กับกลุ่ม อีกทั้งไข่ขาวก็เป็นแหล่งอาหารที่มีโปรตีนสูงและมีคุณประโยชน์อื่น ๆ มีมากมาย จึงได้ประสานกับวิทยาลัยชุมชนสงขลาเพื่อร่วมกันพัฒนาผลิตภัณฑ์แปรรูปจากไข่ขาว ให้เป็นผลิตภัณฑ์ที่สามารถจำหน่ายในราคาที่สูงขึ้นได้ รวมทั้งพัฒนาสถานที่ผลิตเป็นแหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญาการทำไข่ครอบ และการแปรรูปผลิตภัณฑ์ไข่ขาว ให้แก่นักท่องเที่ยว ผู้ที่สนใจ
วิทยาลัยชุมชนสงขลาร่วมกับกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านเกษตรกรทะเลสาบสงขลายังมุ่งพัฒนาผลิตภัณฑ์แปรรูปจากไข่ขาวอย่างต่อเนื่องเพื่อยกระดับและสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับไข่ขาว และสร้างรายได้ เศรษฐกิจหมุนเวียนในชุมชน โดยจัดกิจกรรมการอบรมเชิงปฏิบัติการยกระดับการพัฒนาผลิตภัณฑ์แปรรูปจากไข่ขาว ภายใต้การยกระดับผลิตภัณฑ์แปรรูปจากไข่ขาวเศษวัสดุเหลือใช้จากการผลิตไข่ครอบบนฐานทุนทรัพยากรและภูมิปัญญาอย่างสร้างสรรค์ ซึ่งจากการศึกษาถึงคุณประโยชน์ของไข่ขาวสามารถพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ไส้กรอกไข่ขาว
ผลการศึกษาคือผลิตภัณฑ์ไส้กรอกไข่ขาวซึ่งได้พัฒนาเป็นเมนูทางเลือกคนรักษ์สุขภาพ จำนวน 6 รายการซึ่งทานได้ทุกเพศ ทุกวัย สะดวกง่ายต่อการรับประทาน และมีประโยชน์มาก

ไส้กรอกไข่ขาวผัดซอสไข่ครอบราดข้าว

ไส้กรอกไข่ขาวทรงเครื่องน้ำแดง

ยำไส้กรอกไข่ขาว

ไข่ยัดไส้

แซนวิชไส้กรอกไข่ขาว

เมี่ยงก๋วยเตี๋ยวลุยสวน