เรื่องเด่นจากวิทยาลัยชุมชน – สถาบันวิทยาลัยชุมชน Institute of Community Colleges (ICCs)

เส้นใยจากใบอ้อยสู่ผลิตภัณฑ์ใหม่

โดย วิทยาลัยชุมชนอุทัยธานี

โครงงานเส้นใยจากใบอ้อย จัดทำขึ้นโดยนักศึกษาสาขาวิชาการบัญชี วิทยาลัยชุมชนอุทัยธานี โดยเริ่มในปี พ.ศ. 2567 มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและพัฒนาผลิตภัณฑ์ต้นแบบจากเส้นใยใบอ้อย และคำนวณต้นทุนผลิตภัณฑ์จากเส้นใยใบอ้อย

เส้นใยจากใบอ้อยสู่ผลิตภัณฑ์ใหม่

ดย : สาขาวิชาการบัญชี วิทยาลัยชุมชนอุทัยธานี

ชุมชนที่ได้รับประโยชน์ : กลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านใหม่หนองแกทัพหลวง

ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา

แนวคิด พื้นที่อำเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี ประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกร โดยเฉพาะอ้อยมีการปลูกกันอย่างแพร่หลาย เกษตรกรผู้ปลูกอ้อย นิยมเผาทำลายซากวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรก่อนเก็บเกี่ยวผลผลิต ซึ่งเผาซากส่วนเหลือทิ้งทางการเกษตร เป็นส่วนหนึ่งซึ่งทำให้เกิดปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก ดังนั้น ใบอ้อยเป็นวัสดุที่เหลือจากการเกษตร และตามคุณลักษณะของใบอ้อยที่มีเส้นใย และมีไฟเบอร์ในปริมาณที่เยอะพอสมควร สามารถนำมาแปรรูปโดยนำใบที่ไม่อ่อนหรือแห้งจนเกินไปเพื่อให้ได้เส้นใยที่สามารถนำไปพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์เพื่อเพิ่มมูลค่าต่อไปได้

กระบวนการดำเนินงานประกอบด้วย 1) ศึกษาการหมักใบอ้อย 2) ศึกษาการจัดทำเส้นใยใบอ้อย 3) ปฏิบัติการย้อมเส้นใยจากใบอ้อย 4) การทอเส้นใยจากใบอ้อย 5) การออกแบบผลิตภัณฑ์ต้นแบบ 6) ประเมินความพึงพอใจผลิตภัณฑ์ต้นแบบจากเส้นใยใบอ้อย ด้วยการศึกษาขั้นตอนสร้างผลิตภัณฑ์เส้นใยจากใบอ้อย

โดยสรุป

เส้นใยจากใบอ้อยสู่ผลิตภัณฑ์ใหม่ เน้นการนำวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรอย่างใบอ้อยมาแปรรูปเป็นเส้นใย โดยนำใบอ้อยที่เหลือทิ้งจากการเกษตรหลังการเก็บเกี่ยว มาผ่านกระบวนการหมักด้วยEM เพื่อนำมาเป็นเส้นใยจากใบอ้อย และนำมาเป็นวัตถุดิบในการผลิตมาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ ซึ่งจะช่วยลดปริมาณขยะทางการเกษตร ลดการเผา ลดมลพิษ และสร้างรายได้เสริมให้กับเกษตรกร นอกจากนี้ โครงงานดังกล่าวยังช่วยให้นักศึกษาได้พัฒนาทักษะด้านการคิดวิเคราะห์ การออกแบบผลิตภัณฑ์จากเส้นใยจากใบอ้อย และการประยุกต์ใช้ความรู้ทางวิชาชีพสู่การปฏิบัติจริง ซึ่งสามารถนำไปต่อยอดในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ และเป็นการเพิ่มมูลค่าให้กับผลิตภัณฑ์ต่อไป

ขั้นตอนการทำงาน

ขั้นตอนการทำงานของผลิตภัณฑ์เส้นใยจากใบอ้อยสู่ผลิตภัณฑ์ใหม่ สามารถอธิบายอย่างเป็นลำดับได้ดังนี้

ขั้นตอนที่ 1 ลงพื้นที่เพื่อศึกษาขั้นตอนการหมักใบอ้อยที่เหลือจากการเก็บเกี่ยว จากกลุ่มวิสาหกิจบ้านใหม่หนองแก ตำบลทัพหลวง อำเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี โดยวิธีนำใบอ้อยที่ดึงก้านออกแล้วมาแช่หมักชีวภาพ ทำให้ใยนุ่มลง หมักใบอ้อยเป็นเวลาประมาณ 4-6 เดือน (ควรหมักในที่ร่มหรือภาชนะปิด) เมื่อครบกำหนดนำมาซักล้างด้วยน้ำเปล่าและตากแดดให้แห้งสนิท

ขั้นตอนที่ 2 ศึกษากระบวนการผลิตเส้นใยจากใบอ้อยกลุ่มวิสาหกิจบ้านใหม่หนองแก ตำบลทัพหลวง อำเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี โดยผ่านกระบวนการสิ่งทอแบบหัตถกรรม โดยนำเส้นใยใบอ้อยมาผสมกับเส้นใยฝ้าย เพื่อสร้างเส้นด้ายสำหรับนำไปใช้ในการทอ โดยเส้นใยฝ้ายจะเป็นตัวช่วยในการปั่นเกลียวแบบหัตถกรรมร่วมกับเส้นใยใบอ้อย โดยกำหนดอัตราส่วนผสมของเส้นใยใบอ้อยให้เหมาะสมกับการแปรรูปผลิตภัณฑ์

ขั้นตอนที่ 3 ลงพื้นที่ย้อมสีธรรมชาติของเส้นด้ายจากเส้นใยใบอ้อย จากครูนิทัศน์ จันทร ครูช่างศิลปหัตถกรรม ปี 2564 ณ บ้านทัพคล้าย ตำบลทัพหลวง อำเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี

การย้อมสีครามจากธรรมชาติ การย้อมสีครามเป็นการย้อมเย็น เริ่มจากการนำเส้นด้ายที่เตรียมมาไปจุ่มในหม้อครามให้มิดเส้นด้ายเพื่อให้ทั่วถึงทุกเส้น ขยี้เส้นด้ายเหมือนซักผ้า ใช้เวลาประมาณ 2 นาที ครบเวลาให้นำเส้นได้ขึ้นมาบิดน้ำครามออกให้แห้ง กระตุกเส้นด้ายให้คลายตัวออก และทำซ้ำจนกว่าจะได้สีครามที่ต้องการ หลังจากย้อมเส้นด้ายเสร็จทิ้งไว้ ประมาณ 5 ชั่วโมง แล้วค่อยล้างน้ำสะอาด ครบเวลาแล้วให้นำเส้นด้ายที่ย้อมไปล้างน้ำ จะเป็นน้ำประปาหรือน้ำคลองก็ได้ ล้างจนกว่าน้ำจะใสหลังจากล้างเส้นด้ายจนสะอาดแล้วให้นำเส้นด้ายไปตากในที่ร่ม
การย้อมสีเทาจากธรรมชาติ สวมใส่อุปกรณ์ป้องกัน นำเส้นด้ายที่เตรียมมาใส่ในห่วงสำหรับย้อมผ้า เพราะเป็นการย้อมร้อนไม่สามารถใช้มือเปล่าๆ ได้นำเส้นด้ายที่ใส่ในห่วงหย่อนลงในหม้อต้มสีเทาจากธรรมชาติที่เตรียมไว้ให้มิดเส้นด้าย และให้ทั่วถึง ทิ้งไว้ให้ได้สีตามที่ต้องการ ยิ่งทิ้งไว้นานสียิ่งเข้ม ในการย้อมครั้งนี้ใช้เวลาประมาณ 20 นาที เพราะต้องการสีเทาที่ไม่ได้เข้มมาก ได้สีเทาที่ต้องการแล้ว ให้นำเส้นด้ายขึ้น อย่าเพิ่งจับโดยตรงรอให้หายร้อนก่อนแล้วค่อยบิดให้แห้ง กระตุกเส้นด้ายให้คลายตัว หลังจากนั้นทิ้งเส้นด้ายไว้ ประมาณ 5 ชั่วโมง แล้วค่อยล้างน้ำสะอาดครบเวลาแล้วให้นำเส้นด้ายไปล้างน้ำ จะเป็นน้ำประปาหรือน้ำคลองก็ได้ ล้างจนกว่าน้ำจะใสหลังจากล้างเส้นด้ายจนสะอาดแล้ว ให้นำเส้นด้ายไปตากในที่ร่ม

ขั้นตอนที่ 4 กระบวนการทอผ้าเส้นด้ายจากเส้นใยใบอ้อย จากครูศิลป์ของแผ่นดิน ในปี พ.ศ.2560 ป้าจำปี ธรรมศิริ และคุณจรรยา ธรรมศิริ ณ พิพิธภัณฑ์เรือนผ้าย่ายาย บ้านนาตาโพ ตำบลบ้านไร่ อำเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี

การขึ้นกี่ทอผ้า โดยเริ่มจากการโฮ้นเส้นยืน การสืบเส้นด้าย การกรอเส้นด้าย เพื่อเตรียมกี่ในการทอในขั้นต่อไป
การทอผ้าจากเส้นใยจากใบอ้อยเป็นผืนผ้าเพื่อนำไปสร้างเป็นผลิตภัณฑ์ต้นแบบ

สรุปผลการดำเนินงาน

ได้องค์ความรู้ในการหมักใบอ้อยเพื่อให้ได้เส้นใยที่เหมาะสมกับผลิตภัณฑ์ที่นำไปแปรรูปต่อ
ได้กระบวนการย้อมสีธรรมชาติ เพื่อให้ปลอดภัยกับสุขภาพของผู้นำไปใช้ และได้สีที่เป็นธรรมชาติที่นุ่มนวลไม่ฉูดฉาด
ได้องค์ความรู้กระบวนการทอผ้าจากเส้นใยใบอ้อยเพื่อนำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต้นแบบ
ได้ผลิตภัณฑ์ใหม่(ต้นแบบ) 4 ผลิตภัณฑ์
- ชุดเดรสจากเส้นใยใบอ้อย
- กล่องใส่กระดาษทิชชู่จากเส้นใยใบอ้อย
- ปกสมุดบันทึกจากเส้นใยใบอ้อย
- เทคไทจากเส้นใยใบอ้อย

กิจกรรมและขั้นตอนการดำเนินการ

ศึกษาการหมักเส้นใยใบอ้อย

2. ศึกษาการทำเส้นใยใบอ้อย

3.ขั้นตอนการย้อมสีธรรมชาติ

4 . ขั้นตอนการทอจากเส้นใยใบอ้อย

ระบบ YCC Go Green & SDG ด้วย ผู้ช่วย AI

โดยวิทยาลัยชุมชนยะลา

ระบบ YCC Go Green & SDG เป็นหัวใจสำคัญในการขับเคลื่อนวิทยาลัยชุมชนยะลาไปสู่เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals – SDGs) โดยมุ่งเน้นการบริหารจัดการทรัพยากรและการรักษาสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นรูปธรรมของวิทยาลัยชุมชนยะลา โดยAI มีบทบาทสำคัญในการเปลี่ยนข้อมูลดิบให้เป็นข้อมูลเชิงลึกที่นำไปสู่การตัดสินใจที่มีประสิทธิภาพ

วัตถุประสงค์และคุณสมบัติหลัก

ระบบ YCC Go Green ถูกออกแบบให้เป็นแพลตฟอร์มกลางสำหรับจัดเก็บและประเมินผลโครงการด้านสิ่งแวดล้อมและ SDGs โดยมีความสามารถในการติดตามการใช้ทรัพยากรอย่างละเอียด ไม่ว่าจะเป็นการใช้ไฟฟ้า น้ำ การผลิตพลังงานจาก Solar Cell และการจัดการขยะ ควบคู่กับการรวบรวมรายงานโครงการด้านความยั่งยืนจากนักศึกษาและคณาจารย์ เพื่อสะท้อนความก้าวหน้าของวิทยาลัยในการบรรลุเป้าหมาย SDGs นอกจากนี้ ระบบยังมีแผนพัฒนาต่อยอดไปสู่การคำนวณคาร์บอนฟุตพริ้นท์ขององค์กร เพื่อให้สามารถวางแผนลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้อย่างเป็นระบบ

ในด้านการวิเคราะห์ข้อมูล AI ถูกนำมาประมวลผลข้อมูลการใช้ทรัพยากรจำนวนมาก และนำเสนอในรูปแบบกราฟและรายงานที่เข้าใจง่าย พร้อมทั้งระบุแนวโน้มและคาดการณ์การใช้ทรัพยากรในอนาคต ซึ่งช่วยให้วิทยาลัยสามารถกำหนดกลยุทธ์การลดการใช้ทรัพยากรและลดการปล่อยคาร์บอนได้อย่างมีประสิทธิภาพและตรงเป้าหมาย

การศึกษาการจัดการขยะขวดแก้ว
ของผู้นำการเปลี่ยนแปลงในชุมชน

โดย วิทยาลัยชุมชนระนอง

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างผู้นำการเปลี่ยนแปลงด้านการจัดการขยะขวดแก้วบนเกาะพยาม ตำบลเกาะพยาม อำเภอเมืองระนอง จังหวัดระนอง ใช้แนวทางการวิจัยปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมเชิงวิพากษ์ โดยร่วมกันวิเคราะห์สถานการณ์ปัญหาขยะขวดแก้ว ค้นหาแนวทางการแก้ปัญหา ออกแบบกิจกรรม และร่วมกันดำเนินงานที่เหมาะสม

การศึกษาการจัดการขยะขวดแก้วของผู้นำการเปลี่ยนแปลงในชุมชน

เกาะพยาม ตำบลเกาะพยาม อำเภอเมืองระนอง จังหวัดระนอง

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างผู้นำการเปลี่ยนแปลงด้านการจัดการขยะขวดแก้วบนเกาะพยาม ตำบลเกาะพยาม อำเภอเมืองระนอง จังหวัดระนอง ดำเนินการตั้งแต่ปี พ.ศ. 2565 – 2567 ใช้แนวทางการวิจัยปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมเชิงวิพากษ์ โดยร่วมกันวิเคราะห์สถานการณ์ปัญหาขยะขวดแก้วบนเกาะพยาม ค้นหาแนวทางการแก้ปัญหา ออกแบบกิจกรรม และร่วมกันดำเนินงานที่เหมาะสมกับบริบทของเกาะพยาม กลุ่มเป้าหมายคือผู้ที่อยู่ประจำในพื้นที่เกาะพยาม จำนวน 30 คน ผลการวิจัยพบว่า ขยะขวดแก้วบนเกาะพยามสะสมมานานกว่า 20 ปี ส่งผลต่อภาพลักษณ์และความปลอดภัยของนักท่องเที่ยว การนำขวดแก้วมาขายบนฝั่งไม่คุ้มทุนเพราะค่าขนส่งสูง ดังนั้น การจัดการขยะขวดแก้วที่เหมาะสมกับเกาะพยามคือการบดให้ละเอียดและนำมาเป็นส่วนผสมสำหรับสร้างเป็นผลิตภัณฑ์เพื่อใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวันและสนับสนุนกิจกรรมการท่องเที่ยว ได้แก่ การทำบล็อกปูทางเท้า กระถางต้นไม้ และปะการังเทียม โดยสามารถสร้างผู้นำการเปลี่ยนแปลงในการจัดการขยะขวดแก้วได้อย่างยั่งยืน สามารถสร้างอาชีพ สร้างรายได้ และเป็นต้นแบบให้กับพื้นที่อื่นได้

บทความที่เผยแพร่ : https://so05.tci-thaijo.org/index.php/gvc-tu/article/view/275193

บทความที่เผยแพร่(ภาษาญี่ปุ่น) : https://kokushikan.repo.nii.ac.jp/records/2000311

วิทยาลัยชุมชนสงขลา
ก้าวสู่ "สำนักงานสีเขียว" มาตรฐานระดับประเทศ

โดยวิทยาลัยชุมชนสงขลา

กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม ดำเนินโครงการส่งเสริมสำนักงานสีเขียว (Green Office) ปี 2569 เพื่อส่งเสริมให้หน่วยงานนำความรู้สำนักงานสีเขียว ไปประยุกต์ใช้ในสำนักงานและส่งเสริมให้มีการบริโภคที่เป็นมิตร กับสิ่งแวดล้อม

วิทยาลัยชุมชนสงขลา ก้าวสู่ "สำนักงานสีเขียว" มาตรฐานระดับประเทศ

ขอแสดงความยินดีกับวิทยาลัยชุมชนสงขลาที่ได้รับคัดกรองเป็น 1 ใน 40 หน่วยงานที่เข้าร่วมโครงการสำนักงานสีเขียว (Green Office) ของกรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม รอบที่ 1 ประจำปี 2569 สะท้อนความมุ่งมั่นในการเป็นสถาบันการศึกษาที่ใส่ใจสิ่งแวดล้อมอย่างแท้จริง

กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม ดำเนินโครงการส่งเสริมสำนักงานสีเขียว (Green Office) ปี 2569 เพื่อส่งเสริมให้หน่วยงานนำความรู้สำนักงานสีเขียว (Green Office) ไปประยุกต์ใช้ในสำนักงานและส่งเสริมให้มีการบริโภคที่เป็นมิตร กับสิ่งแวดล้อม โดยเน้นการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและการมีส่วนร่วมของบุคลากรในหน่วยงาน เพื่อลดการใช้พลังงานและทรัพยากร ลดการเกิดของเสียและน้ำเสีย ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกออกสู่บรรยากาศ รวมถึงมีการจัดซื้อจัดจ้างที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ที่จะนำไปสู่การผลิตและบริโภคที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน โดยแสดงความสนใจเข้าร่วมโครงการและยื่นแบบขอการรับรองโครงการส่งเสริมสำนักงานสีเขียว(Green Office) ปี 2569 และประเมินตนเองพร้อมแนบเอกสารหลักฐานต่าง ๆ ซึ่งเป็นข้อมูลการดำเนินงานย้อนหลังจนถึงปัจจุบัน ผ่านระบบ https://scpallgreen.dcce.go.th/ แบบประเมินตนเอง แบ่งออกเป็น 2 ส่วน ได้แก่ ส่วนที่ 1 ข้อมูลทั่วไปของหน่วยงาน ส่วนที่ 2 ข้อมูลการดำเนินงานสำนักงานสีเขียวเบื้องต้น 6 หมวด

วิทยาลัยชุมชนสงขลาเริ่มต้นกระบวนการพัฒนาอย่างเป็นระบบ ด้วยการจัดประชุมร่วมกับบุคลากรทุกฝ่าย พร้อมประสานความร่วมมือกับ สำนักงานควบคุมมลพิษและสิ่งแวดล้อมที่ 16 จว.สงขลา จัดอบรมเชิงปฏิบัติการสร้างความรู้ความเข้าใจให้กับบุคลากรทั่วทั้งองค์กร ก่อนกำหนดขอบเขตพื้นที่ นโยบาย และแต่งตั้งคณะกรรมการขับเคลื่อนอย่างเป็นทางการ

การดำเนินงานครั้งนี้ครอบคลุมเกณฑ์มาตรฐานสำนักงานสีเขียวครบทุกด้าน ได้แก่ หมวดที่ 1 การกำหนดนโยบาย หมวดที่ 2 การสื่อสารและสร้างจิตสำนึก หมวดที่ 3 การใช้ทรัพยากรและพลังงาน หมวดที่ 4 การจัดการของเสีย หมวดที่ 5 สภาพแวดล้อมและความปลอดภัย และหมวดที่ 6 การจัดซื้อจัดจ้าง โดยบุคลากรได้รับการอบรมเชิงปฏิบัติการเพื่อจัดทำรายงานประเมินตนเองตามเกณฑ์ดังกล่าวด้วยจึงทำให้ผ่านการคัดเลือกรอบแรก แบบไร้ค่าใช้จ่าย

อีกจุดเด่นที่น่าภาคภูมิใจคือ วิทยาลัยชุมชนสงขลา ได้รับการคัดเลือกเข้าร่วมโครงการรอบที่ 1 ซึ่งมีองค์กรผ่านการคัดเลือกเพียง 40 หน่วยงานทั่วประเทศ โดยกรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อมเป็นผู้ดำเนินการทั้งหมดโดยไม่มีค่าใช้จ่าย ขณะนี้วิทยาลัยฯ ได้รับการ Coaching เป็นที่เรียบร้อยแล้ว และเตรียมพร้อมสำหรับการตรวจประเมินอย่างเป็นทางการในวันจันทร์ที่ 20 เมษายน 2569 นี้

แม้เป็นวิทยาลัยเล็กๆ แต่วิทยาลัยชุมชนสงขลาแสดงให้เห็นว่าสามารถเป็นแกนนำด้านสิ่งแวดล้อมในชุมชนได้ และจะเดินหน้าพัฒนาอย่างต่อเนื่อง